"Từ Gạo đến Robot phải dựa trên thực tế toàn cầu hóa"

Phản hồi về bài viết “Xã Hội Đang Chết Vì Những Nhà Tuyển Dụng” của chuyên gia Nguyễn Trần Bạt, vungtaujobs xin chia sẻ như sau: 

Thứ nhất: thị trường lao động hình thành, phát triển đòi hỏi một kế hoạch tổng thể từ chính sách, hệ thống đào tạo, dạy nghề, đến công ty/ nhà tuyển dụng và người lao động. Theo tôi, quan điểm cho rằng “ Xã hội đang chết vì những nhà tuyển dụng” là không khách quan, thiếu cái nhìn tổng thể. Nhà tuyển dụng – với tư cách là người sử dụng sản phẩm của hệ thống đào tạo, dạy nghề, họ chỉ phát huy được hiệu quả khi được trân trọng lắng nghe, được mời tham gia thiết kế, xây dựng hệ thống đào tạo dạy nghề. Xin lưu ý là nhà tuyển dụng rất nhanh nhạy và họ đang hiểu rất rõ sản phẩn họ cần (người lao động) phải có những kỹ năng và kinh nghiệm gì.

Thứ hai: Tôi không đồng quan điểm với chuyên gia Nguyễn Trần Bạt về vấn đề tuyển dụng, khi ông cho rằng tuyển dụng không cần đi tìm kỹ năng mà tuyển dụng phải dựa trên năng lực. Về vấn đề này, tôi cho rằng nếu Việt Nam có một bộ chuẩn kỹ năng nghề nghiệp tương đồng giữa đào tạo, dạy nghề với nghề nghiệp ở mọi ngành nghề thì việc tuyển dụng sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Năng lực/ khả năng của con người là vô tận, khó nhận biết. Việc đánh giá năng lực để tuyển dụng sẽ chỉ dành cho việc tuyển dụng những chức danh quản lí, giám đốc… Trong khi đó, kỹ năng thực chất là năng lực về một vấn đề cụ thể mà người lao động có được thông qua đào tạo, hoặc tự học theo tiêu chuẩn có sẵn… Việc xác định chính xác kỹ năng cần có cho một vị trí tuyển dụng chính là xác định được tiêu trí tuyển dụng. Việc này sẽ là cơ sở cho công tác  tuyển dụng được thực hiện dễ dàng, chính xác, công bằng và hiệu quả…

Đào tạo, dạy nghề, việc làm là vấn đề quan trọng với mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Mới đây, nhân VietnamNet có tổ chức buổi trao đổi giữa các chuyên gia của World Bank về chủ đề “Từ gạo đến rô bốt, Việt nam đã chuẩn bị gì cho nguồn nhân lực tương lai?”, bằng kinh nghiệm và hiểu biết của mình tôi cũng xin được gửi đến quý độc giả những chia sẻ dưới đây, rất mong nhận được phản hồi, góp ý.

TỪ GẠO ĐẾN ROBOT PHẢI DỰA TRÊN THỰC TẾ TOÀN CẦU HÓA

TỪ GẠO ĐẾN ROBOT PHẢI DỰA TRÊN THỰC TẾ TOÀN CẦU HÓA

Với kinh nghiệm gần 10 năm tham gia vào lĩnh vực cung ứng nhân sự, tư vấn tuyển dụng, tôi nhận thấy trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, sẽ là thiếu sót rất lớn khi bàn đến một kế hoạch chiến lược mang tầm quốc gia về đào tạo, dạy nghề (nhằm tạo ra lực lượng lao động đáp ứng tốt nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế) mà không tính đến vấn đề địa chính trị, các chuẩn mực kỹ năng nghề nghiệp quốc tế, xu hướng phát triển của nền sản xuất toàn cầu, và các thế mạnh vốn có về địa lí, tự nhiên và con người Việt Nam.

Nhiều năm trở lại đây, khi xây chiến lược quốc gia về đào tạo, dạy nghề, Việt Nam thiếu hẳn những nhà hoạch định chính sách có kinh nghiệm thực tiễn, có ý tưởng và tầm nhìn. Do đó, vấn đề hết sức quan trọng đối với toàn dân, với quốc kế dân sinh, với sự phát triển của nền kinh tế đất nước đã  đi theo hướng trìu tượng, bế tắc, chưa có lời giải.

Những thông tin về Việt Nam cần lưu ý khi xây dựng chiến lược đào tạo, dạy nghề

Dân số năm 2012: Khoảng 88 triệu người xếp thứ 14 trên thế giới

Diện tích: 331.688 km2 xếp thứ 66 trên thế giới.

Khu vực thành thị: Khoảng 27 triệu người chiếm 30,6%

Khu vực nông thôn: Khoảng 61 triệu người chiếm trên 69%

Số người trong độ tuổi từ 18 đến 60 tuổi : gần 51 triệu người chiếm 60,2%

Việt Nam sở hữu bờ biển dài, 02 đồng bằng phì nhiêu, rừng núi đa dạng trải dài từ Bắc vào Nam rất thuận tiện cho phát triển du lịch, dịch vụ…

Việt Nam có tài nguyên khoáng sản phong phú.

Nam sở hữu bờ biển dài, 02 đồng bằng phì nhiêu, rừng núi đa dạng trải dài từ Bắc vào Nam

Nam sở hữu bờ biển dài, 02 đồng bằng phì nhiêu, rừng núi đa dạng trải dài từ Bắc vào Nam

Nền kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi từ nông nghiệp sang công nghiệp.

Với tình trạng đất chật, người đông, dân trí chưa cao, kinh tế chưa phát triển thì việc xây dựng được hệ thống đào tạo, dạy nghề có hiệu quả, lo được công ăn việc làm cho người dân, giảm sức ép tiêu cực lên các vấn đề xã hội, phát triển kinh tế đất nước là một việc rất hệ trọng.

Dưới đây là góc nhìn của tôi về chính sách và hệ thống giáo dục, dạy nghề tại Việt Nam hiện nay.     

Việt Nam đang sở hữu một chính sách, một hệ thống đào tạo, dạy nghề thiếu thực tiễn, không hiệu quả. Vì sao?

Thứ nhất: Đào tạo thiếu thực tiễn vì chưa có bộ chuẩn nghề nghiệp quốc gia. Việt Nam hiện nay chưa có bộ chuẩn nghề nghiệp, áp dụng cho tất cả các ngành nghề. Bộ chuẩn nghề nghiệp này đòi hỏi phải thực tiễn, luôn đổi mới, và gần với chuẩn quốc tế và khu vực. Khi không có bộ chuẩn nghề nghiệp thì việc đào tạo, dạy nghề cũng giống như khi ta đi mà không biết đích đến. Một ví dụ ấn tượng về sự lãng phí trong đào tạo: hiện nay chỉ khoảng 20% người được đào tạo về kế toán làm đúng nghề của mình, 80% còn lại làm nghề khác hoặc đang thất nghiệp. Đây là một sự thật. Đây là một ví dụ nhỏ cho thấy sự lãng phí rất lớn nguồn lực của đất nước. Nếu làm tốt về hướng nghiệp, dự báo nhu cầu, tuyển dụng đầu vào tôi tin rằng sẽ rất ít các bạn trẻ học yếu môn toán, thích giao tiếp, hướng ngoại lại chọn nghề kế toán, để rồi… thất nghiệp. 

Thứ hai: Đào tạo thiếu thực tiễn vì không có sự tham gia của người sử dụng lao động. Đào tạo dạy nghề là nơi sản xuất ra lực lượng lao động phục vụ nền kinh tế. Nền kinh tế, khoa học công nghệ thì luôn biến đổi. Do đó, doanh nghiệp chính là nơi cập nhật thông tin, nhu cầu của thị trường giúp hệ thống giáo dục đào tạo thường xuyên điều chỉnh. Khi nhà nước không có cơ chế linh hoạt để các doanh nghiệp, nhà tuyển dụng tham gia vào quá trình thiết kế chương trình đào tạo, dạy nghề thì  lực lượng lao động thiếu quá nhiều kỹ năng và không đáp ứng được  nhu cầu của doanh nghiệp trên diện rộng như hiện nay là điều dễ hiểu. Cần có một cơ chế khuyến khích và ràng buộc để các doanh nghiệp, nhà máy tham chia sẻ tài liệu dùng cho biên soạt giảng dạy. Ngoài ra, doanh nghiệp, nhà máy phải là nơi học sinh, sinh viên tới thực tập thường xuyên trong quá trình đào tạo, học nghề. Chỉ bằng cách này, khi ra trường người lao động mới có đủ kỹ năng làm việc với sự huấn luyện tối thiểu.Chúng ta cần tham khảo kinh nghiệm các nước phát triển như Australia, Hàn Quốc, Nhật Bản về vấn đề này.

Giáo dục đào tạo tại Việt nam nặng lý thuyết, thiếu thực hành, chưa chú trọng đào tạo kỹ năng

Giáo dục đào tạo tại Việt nam nặng lý thuyết, thiếu thực hành, chưa chú trọng đào tạo kỹ năng

Thứ ba: Chưa chú trọng đào tạo kỹ năng. Đang có sự lầm lẫn chết người về năng lực và kỹ năng. Chúng ta nói rằng, hệ thống đào tạo của chúng ta sản sinh ra con người với năng lực tùy biến. Đó là quan niệm hoàn toàn sai lầm vì năng lực luôn ở dạng tiềm tàng, khó xác định. Trong khi đó, kỹ năng chính là  năng lực đã qua học tập, đào tạo mà có. Kỹ năng được bộ lộ ra bên ngoài, được đo lường bằng các tiêu chí cụ thể, phục vụ hiệu quả cho việc tuyển dụng. Kỹ năng của người lao động chính là cái doanh nghiệp cần vì nó tạo ra năng suất lao động.          

Tôi không bao giờ nghi ngờ năng lực của người Việt Nam:  Họ nói chung khá thông minh, chăm chỉ. Tuy nhiên, tình trạng đại bộ phận người lao động Việt Nam thiếu kỹ năng một cách trầm trọng như hiện nay là điều cần được nghiên cứu mổ sẻ một cách nghiêm khắc. Tình trạng này, là nguyên nhân chính dẫn đến hiệu suất làm việc của người lao động Việt Nam thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực. Do đó, Việt Nam hiện đang rất cần một kế hoạch nâng cao kỹ năng lao động ở tầm quốc gia.

Thứ tư: Thiếu ý tưởng để thực hiện chương trình xã hội hóa giáo dục. Việc xã hội hóa lĩnh vực giáo dục, dạy nghề là chủ trương rất đúng nhưng sau nhiều năm, chúng ta vẫn thiếu ý tưởng triển khai. Khu vực tư nhân là nguồn lực to lớn nhất trong xã hội có thể hiện thực hóa được chủ trương này. Nhưng sự tham gia của khu vực này cho đến nay là rất hạn chế. Ở đây rõ ràng là chúng ta đang thiếu các giải pháp linh hoạt cho vấn đề này từ cấp phép thành lập, ưu đãi thuế sử dụng đất, ưu đãi đầu tư, khuyến khích tư nhân liên kết…

Từ những phân tích nêu trên cho ta thấy, việc xây dựng chiến lược quốc gia về giáo dục, dạy nghề cần có những chuyên gia đủ khả năng, kinh nghiệm. Cùng với đó, việc tham khảo học hỏi những kinh nghiệm thành công của các nước khác đặc biệt là các nước thuộc OECD là rất quan trọng. 

Xây dựng chiến lược đào tạo, dạy nghề cần phải trả lời được câu hỏi Việt Nam đang ở đâu trong tiến trình toàn cầu hóa?

Việt Nam là một đất nước diện tích nhỏ hẹp, dân số đông đang trong quá trình chuyển đổi từ nông nghiệp sang Công nghiệp. Điều kiện tự nhiên khá ưu đãi: có tài nguyên, khoáng sản phong phú, có núi rừng, đồng bằng phì nhiêu, bờ biển trải dài, khí hậu nắng ấm quanh năm, con người thông minh, chăm chỉ… Vậy thì chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận Việt Nam đang ở đâu trong chuỗi cung của nền sản xuất toàn cầu?

Chỉ khi xác định được mô hình phát triển nền kinh tế cho Việc Nam, mà ở đó chúng ta có thể tối đa hóa lợi thế cạnh tranh của mình trong tốc độ toàn cầu hóa chóng mặt hiện nay, chúng ta mới đề ra được chiến lược đào tạo, dạy nghề một cách căn cơ, bài bản.

Hiện nay, dân số thế giới là hơn 7 tỷ người. Khủng hoảng kinh tế diễn ra dai dẳng. Mức thất nghiệp tại nhiều quốc gia rất cao khoảng 17-20%, trong bối cảnh này, thành công trong việc giảm tỉ lệ thất nghiệp, tạo việc làm, nâng cao đời sống nhân dân sẽ là một bài toàn hóc búa với Việt Nam trong nhiều năm tới đây.

Theo quan điểm của tôi, Việt Nam cần chú trọng phát triển những ngành kinh tế có lợi thế cạnh tranh, thâm dụng lao động, ít tác động xấu đến môi trường dựa trên dân số trẻ, thông minh, chăm chỉ. Trong đó nhà nước cần đặc biệt ưu tiên phát triển khu vực tư nhân nơi luôn chứng tỏ sự nhanh nhạy, năng động, sử dụng nguồn vốn hiệu quả nhất.

Ngoài ra, chúng ta cũng cần tận dụng lợi thế để hợp tác, đầu tư tạo thêm nhiều công ăn việc làm  tại các quốc gia thân thiện hay những thị trường còn ở trình độ phát triển thấp như: Liên Bang Nga, Mông Cổ, Miến Điện, Cu Ba, Bắc Triều Tiên, Papua Newguia, Châu Phi, và Nam Mỹ…

Đào Trung Kiên

Giám đốc công ty TNHH Minh Việt

Sáng lập viên mạng tuyển dụng vungtaujobs.com  

Hình ảnh sử dụng trong bài viết chỉ mang tính chất minh họa

Ý kiến phản hồi